MUZEUM HISTORYCZNE W LEGIONOWIE

05-120 LEGIONOWO UL. ADAMA MICKIEWICZA 23 TEL. +48 22 774 21 66

Wystawy

Willa Muzeum

W krainach lodu i książek - rzecz o Alinie i Czesławie Centkiewiczach

  

Pawilon Muzeum

De Profundis... Archeologia ziem powiatu legionowskiego

 

Dzieje Legionowa

1877-1990 

 

 

 Filia "Piaski"

Dzieje garnizonu Legionowo - czas wojen i pokoju

 


 

Muzeum Historyczne w Legionowie zdobyło nagrody w VII, VIII i IX edycji konkursu Mazowieckie Zdarzenia Muzealne - Wierzba

 

 

wierzba2015 WEB

 

 


 Muzeum Historyczne w Legionowie 

FB-f-Logo  blue 100

  

Filia "Piaski"

FB-f-Logo  blue 100

 

 

 

16.03.17

Fotografia pamiątkowa Józefa Dłużniewskiego, lata 30. XX w., Muzeum Historyczne w Legionowie (MHwL/Z 202).

 


 

centk-polar

Zaświadczenie o zatrudnieniu Czesława Centkiewicza, byłego kierownika Pierwszej Polskiej Wyprawy Polarnej w Państwowym Instytucie Meteorologicznym w Warszawie. 16 stycznia 1934 r. Ze zbiorów Muzeum Historycznego w Legionowie, MHwL/Z 233.

 


10.01.17

 

Poczet sztandarowy Ochotniczej Straży Pożarnej Legionowo, z lewej strony stoją Henryk Dubiński i Janusz Sokołowski, pierwszy z prawej Stefan Krysiak. Legionowo, lata 50/60 XX w. Ze zbiorów Muzeum Historycznego w Legionowie. MHwL/Zd 1212.

Dnia 20 stycznia 1928 r. na zebraniu mieszkańców osiedla Gucin podjęto decyzję o utworzeniu Ochotniczej Straży Pożarnej Gucin, która stała się zalążkiem OSP Legionowo. Widoczny na fotografii sztandar został poświęcony ok. 1934 r. Po wybuchu II wojny światowej Henryk Dubiński ukrył sztandar zaszywając go w pierzynie. Po wojnie Henryk Dubiński został Naczelnikiem Ochotniczej Straży Pożarnej w Legionowie i pełnił tę funkcję do śmierci w 1978 r.

 


22.12.16

 

Gwiazdka zorganizowana dla uczniów szkoły „Rodziny Wojskowej” w Legionowie. Zwraca uwagę tradycyjna szopka bożonarodzeniowa oraz choinka ozdobiona papierowymi zabawkami i płonącymi śœwieczkami. Legionowo, ok. 1934 r. Ze zbiorów Muzeum Historycznego w Legionowie, „Kronika Legionowa Józefy Iwaszkiewiczówny”, MHwL/D 116.

 


22.11.16 

 

Fotografia grupowa żołnierzy Wojska Polskiego wykonana przez Fotografa Obozowego w Jabłonnie (Legionowie) w 1920 r. Ze zbiorów Muzeum Historycznego w Legionowie, MHwL/Z 86. W listopadzie 1918 r. koszary w Jabłonnie (Legionowie) stały się miejscem przeformowywania konspiracyjnych oddziałów Polskiej Organizacji Wojskowej w regularne oddziały Wojska Polskiego. W latach 1919-1920 w Legionowie odtwarzano pułki piechoty Legionów, które brały udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

 

 


zegar

 

Zegar elektryczny, który wisiał nad drzwiami do kontenera pełniącego funkcję dworca w Legionowie od początku lat 80. XX w. do 2014 r.

Historia legionowskiego dworca będzie zaprezentowana na wystawie czasowej „20 minut do stolicy – dworzec w Legionowie 1877-2016”. Na wernisaż wystawy zapraszamy 25 września 2016 r., o godzinie. 15.00 w pawilonie wystawowym Muzeum Historycznego w Legionowie przy ul. Mickiewicza 23.

 


30.08.16 Bozym

 

      Polecenie objęcia przez Mikołaja Bożyma obowiązków tymczasowego wójta gminy Legionowo. Legionowo, 8 września 1939 r. (MHwL/Zd 115, dar Hanny Rodkiewicz-Juskowiak).

     Po opuszczeniu Legionowa przez władze samorządowe w pierwszych dniach II wojny światowej zaistniała konieczność powołania tymczasowego zarządu gminy. Komendant posterunku Policja Państwowej w Legionowie Teodor Domeracki w dniu 8 IX 1939 r. o godzinie 5.30 mianował legionowskiego społecznika i przedsiębiorcę Mikołaja Bożyma na tymczasowego wójta. O godzinie 10.00 tego samego dnia powołano Obywatelski Zarząd Gminy, w skład którego wchodziło 15 osób. Zarząd czasu wojny zakończył swą działalność po wkroczeniu do miasta oddziałów niemieckich.

 


 

skan357

Odpis rozkazu dowódcy 28. Pułku Strzelców Kaniowskich mjr. Jana Tabaczyńskiego o awansowaniu st. strz. Bronisława Paradowskiego na stopień kaprala, 20 czerwca 1920 r. (dar Tadeusza Paradowskiego).

 


duchnowski-dyplom

 

     Dyplom nadany plutonowemu Zygmuntowi Duchnowskiemu ps. „Buk” za udział w walkach partyzanckich w Zgrupowaniu Kampinos, 29 września 1944, MHwL/Zd 764.

    Zygmunt Duchnowski, żołnierz 709 kompanii 1. Batalionu Legionowo Armii Krajowej. W sierpniu 1944 r. brał udział w walkach powstańczych na terenie Legionowa i okolic. We wrześniu 1944 r. wraz z oddziałem Bolesława Szymkiewicza „Znicza” przeprawił się na drugą stronę Wisły i brał udział w walkach na terenie Puszczy Kampinoskiej.

    Więcej pamiątek związanych z konspiracją i powstaniem w Legionowie można zobaczyć na wystawach stałych: „Dzieje Legionowa 1877-1990” (pawilon przy ul. Mickiewicza 23) i „Dzieje garnizonu Legionowo - czas wojen i pokoju” (Filia „Piaski” przy Al. Sybiraków 23).

 


medale-centk

 

Czesław Centkiewicz w latach 1934–1939 był pracownikiem PIM w Legionowie, a w latach 1950–1955 wraz z żoną Aliną mieszkał i pracował w Legionowie. Tutaj powstały ich pierwsze wspólne książki. W latach 1925–1926 Centkiewicz zdobył popularność jako jeden z najlepszych polskich biegaczy długodystansowych, zanim stał się znanym podróżnikiem i pisarzem. W 1921 r. w wieku 17 lat został członkiem Harcerskiego Klubu Sportowego ”Varsovia”. Trenował tutaj narciarstwo, lekkoatletykę i biegi długodystansowe. 1 marca 1925 r. w biegu przełajowym na Polu Mokotowskim na dystansie 5 km zdobył pierwsze miejsce z czasem 17 minut 59 i 1/5 sekundy, a już 25 października 1925 r. został wicemistrzem Polski w biegach przełajowych. W tym samym roku w zawodach zorganizowanych przez stołeczny klub ”Polonia” zdobył pierwsze miejsce w biegu na 1500 m, a w kilka dni później wywalczył drugie miejsce w zawodach klubu ”Warszawianka”.

Zapraszamy do zwiedzania wystawy ”W krainach lodu i książek – rzecz o Alinie i Czesławie Centkiewiczach” w Muzeum Historycznym w Legionowie, ul. A. Mickiewicza 23.

 


butelka

 

Butelka do piwa wyprodukowana w Hucie Szkła „Jabłonna” w Legionowie na zamówienie Browaru Książąt Sanguszków w Tarnowie, lata 1920-1935. Muzeum Historyczne w Legionowie.

Założona w 1897 r. Huta Szkła „Jabłonna” w okresie międzywojennym dostarczała butelki do browarów na terenie całej Polski. Kolekcję butelek z legionowskiej huty można zobaczyć w Muzeum Historycznym w Legionowie na nowej wystawie stałej „Dzieje Legionowa 1877-1990”, do zwiedzania której serdecznie zapraszamy.

 


poligon

 

Fotografia z VI Krajowych Zawody Balonów Wolnych o Puchar im. Pułkownika Aleksandra Wańkowicza w Legionowie. Startujšce balony „Jabłonna” i „Lwów”. W tle poligon 2 Batalionu Mostów Kolejowych, 25 wrzeœnia 1933 r. Narodowe Archiwum Cyfrowe, 1-S-186-5.

Fotografia wykonana przez Witolda Pikiela ukazała się na okładce tygodnika dla podoficerów „Wiarus” nr 41 z 8 paŸdziernika 1933 r. Oryginał czasopisma będzie można zobaczyć na wystawie stałej „Dzieje Legionowa 1877-1990”, której otwarcie nastąpi 14 maja 2016 r. Serdecznie zapraszamy!


zabytek-04.04.16

Policjanci z Legionowa na ganku Willi przy ul. Mickiewicza 23 (dzisiejsza siedziba Muzeum Historycznego w Legionowie), lata 30. XX w. (dar p. Romany Drubkowskiej, MHwL/Zd 82). Na najwyższym stopniu schodów stoi posterunkowy Bolesław Kołakowski, zamordowany w Katyniu w 1940 r.

 


 

02.03.16

Kurs wychowania obywatelskiego dla członków Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, Legionowo 1934 r. MHwL („Kronika Józefy Iwaszkiewiczówny”, depozyt rodziny Iwaszkiewiczów).

Fotografię z „Kroniki Józefy Iwaszkiewiczówny” oraz samą kronikę będzie można zobaczyć na przygotowywanej przez Muzeum Historyczne w Legionowie wystawie stałej „Dzieje Legionowa 1877-1990”


zd678-01

Fotografia porucznika Włodzimierza Lichacza z córką Anną na peronie stacji kolejowej w Legionowie, ok 1936 r. (MHwL/Zd 678, dar Andrzeja Gierczyńskiego).

Włodzimierz Lichacz (1905-1940) był oficerem 2. Batalionu Mostów Kolejowych w Legionowie. Został zamordowany przez NKWD w Charkowie w 1940 r. W tle widoczne budynki Huty Szkła „Jabłonna”.

Pamiątki związane z historią Legionowa już niedługo będzie można zobaczyć na wystawie „Dzieje Legionowa 1877-1989” przygotowywanej przez Muzeum Histeryczne w Legionowie.


ScreenHunter 23 Jan. 28 12.37

 

Dworzec w Legionowie, w tle Huta Szklana „Jabłonna”. Fragment malowidła legionowskiego artysty Adolfa Duszka na okładce „Kroniki Legionowa” Józefy Iwaszkiewiczówny, 1935 r. MHwL/D 116, depozyt rodziny Iwaszkiewiczów.

Drewniany, parterowy budynek dworca został wybudowany przez Niemców 1916 r. Przestał istnieć ok. 1938 r., kiedy jego miejsce zajšł nowy dworzec murowany.

Historii dworca w Legionowie, dziejom Huty Szkła „Jabłonna” i zakładów „Podkowa” są poświęcone tegoroczne „Ferie w Muzeum”. Obok tych tematów młodzi uczestnicy zajęć zapoznają się z historią rodu Potockich oraz z dziejami letniska Gucin i garnizonu wojskowego w naszym mieście.

 


odznaka-straz

Odznaka Ochotniczej Straży Pożarnej, okres II Rzeczypospolitej (MHwL/Z 114).

20 stycznia 1928 r. na zebraniu mieszkańców osiedla Gucin podjęto decyzję o utworzeniu Ochotniczej Straży Pożarnej. Pierwotnie nosiła ona nazwę OSP Gucin, którą po pewnym czasie zamieniono na OSP Legionowo. Pierwsze wyposażenie jednostki zakupiono ze środków uzyskanych od PZU i zebranych podczas kwest ulicznych. Wkrótce sformowano oddział liczący 40 członków. Statutową działalność OSP rozpoczęła 16 września 1928 r.

 


karta-24-fot-1-e

 

Zawodnicy sekcji narciarskiej Klubu Sportowego Wojskowych Warsztatów Balonowych, Legionowo, sezon zimowy 1933/1934. „Kronika Józefy Iwaszkiewiczówny”, MHwL, depozyt rodziny Iwaszkiewiczów.

Pokryte wysokimi piaszczystymi wydmami okolice Legionowa sprzyjały w okresie międzywojennym rozwojowi sportów narciarskich. W pierwszej połowie lat 20. XX w. były one punktem docelowym wycieczek Warszawskiego Klubu Narciarskiego. Narty stały się na tyle popularne, że w Legionowie po powstaniu w 1933 r. Klubu Sportowego Wojskowych Warsztatów Balonowych zorganizowano sekcję narciarską.

Fotografię z „Kroniki Józefy Iwaszkiewiczówny” oraz samą kronikę będzie można zobaczyć na przygotowywanej przez Muzeum Historyczne w Legionowie wystawie stałej „Dzieje Legionowa 1877-1989’

 


 

Stryj1 stryj2

Kartka świąteczna z przedstawieniem kolędnika w tradycyjnym stroju wileńskim. Wizerunek ten namalowała Zofia Stryjeńska – znana przedwojenna artystka, która wykonała serię obrazów o tematyce słowiańskiej i historycznej. Na odwrocie kartki znajdują się życzenia noworoczne, które w 1938 roku wysłano z Legionowa, o czym świadczy stempel pocztowy.

 


 

04412

Fotografia kapitana Franciszka Hynka opublikowana w tygodniku „Na Szerokim Świecie”, nr 26 z 1937 r. (MHwL/Z 456).

Franciszek Hynek urodził się 1 XII 1897 w Krakowie. Był dwukrotny zdobywcą Pucharu Gordona Bennetta (1933 i 1934). W latach 1926-1939 pełnił służbę w 2 Batalionie Balonowym w Legionowie. Zginął w katastrofie balonowej 8 IX 1958 w Szatarpach. Pośmiertnie został mianowany do stopnia podpułkownika.

Pamiątki związane z legionowskim baloniarstwem już niedługo będzie można zobaczyć na wystawie stałej poświęconej historii Legionowa przygotowywanej obecnie w Muzeum Historycznym w Legionowie.

 


 

wilczwil

Fotografia Aleksandra Wilcza-Wilsza po powołaniu do armii carskiej, Atelier R. de Brodowsky, Moskwa, ok. 1909 r. (MHwL/Zd 104, dar p. Bogusławy Wilcz-Komorowskiej).

Aleksander Wilcz-Wilsz w 1917 r. ukończył Oficerską Szkołę Aeronautyczną w Piotrogrodzie. W latach 1929-1931 zajmował się formowaniem i organizacją 2 Batalionu Balonowego w Legionowie, którego był pierwszym dowódcą. W latach 1932-1939 pracował w Wojskowej Wytwórni Balonów jako szef biura technicznego. Zginął potrącony przez samochód na ul. Polnej w Legionowie w dniu 20 listopada 1969 r.

 


 

 

baraki

Żołnierze niemieccy z II batalionu podczas prac porządkowych na dziedzińcu koszarowym. W tle reprezentacyjna część garnizonu Jabłonna (Legionowo), z centralnie położonym kasynem oficerskim. Pocztówka wydana przez niemiecką Księgarnię Polową Armii Bug, 1917 r. (MHwL/Z 124).

Więcej na temat dziejów legionowskich koszar w latach Wielkiej Wojny, w wyniku której 11 listopada 1918 r. Polska odzyskała niepodległość będzie można się dowiedzieć podczas prezentacji nowego albumu pt. Jabłonna - Ty morderco mojej młodości! Korespondencja żołnierzy niemieckich z garnizonu Jabłonna 1915-1918 autorstwa dr. hab. Jacka Szczepańskiego - dyrektora Muzeum, która odbędzie się w dniu 11 listopada 2015 roku (środa) o godz. 16.00 w Sali Widowiskowej Urzędu Miasta w Legionowie przy ul. J. Piłsudskiego 41.

Serdecznie zapraszamy!

 


cmentarz2

 

Cmentarz w Legionowie, Barbara Piątkiewicz nad grobem swego ojca Klemensa Piątkiewicza, wieloletniego naczelnika poczty w Legionowie, 1958 r. (MHwL/Zd 1904, dar Zofii Janiszewskiej).

Cmentarz w Legionowie wytyczono w 1934 r. na nienadających się do zamieszkania obszarach III Parceli. Od tamtego czasu spoczęło na nim wiele osób zapisanych w historii miasta. Warto o nich pamiętać odwiedzając groby 1 listopada.

 


poniat

 

Papeteria patriotyczna używana przez żołnierzy Armii Ochotniczej odbywających szkolenie w koszarach w Jabłonnie (Legionowie) w 1920 r., MHwL/Zd 1591(dar Marii Lofton).
Elementami ozdobnymi papeterii są orzeł jagielloński oraz dwa medaliony z podobiznami polskich bohaterów narodowych Tadeusza Kościuszki i ks. Józefa Poniatowskiego.

Zbieg okoliczności sprawił, że postacie ich obu są symbolicznie związane z dziejami Legionowa. Tadeusz Kościuszko był patronem stacjonującej w Legionowie po 1945 r. 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty (od 1955 r. Zmechanizowanej).

Książę Józef Poniatowski, naczelny dowódca wojsk Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji, w latach 1794-1813 właściciel dóbr Jabłonna, na terenie których powstało później Legionowo. Zginął 19 października 1813 r. w bitwie pod Lipskiem.

Oryginalny list spisany na tej papeterii oraz inne zabytki będzie można zobaczyć na przygotowywanej właśnie przez Muzeum Historyczne w Legionowie wystawie stałej poświęconej historii Legionowa.

 


 

 

Nadlowna

Fotografia legitymacyjna Tosi Nadlówny wykonana w 1934 r. MHwL/Zd 2143 (dar Heleny Wiernickiej)

Tosia Nadlówna była wychowanicą Daniela Segała, znanego w Legionowie felczera. W listopadzie 1940 r. wraz z rodziną trafiła do legionowskiego getta. Tosia i jej przyrodni brat Jakub zostali zamordowani w okresie akcji likwidacyjnej getta zakończonej 4 października 1942 r. Niemcy zabili wówczas w Legionowie około 200 osób pochodzenia żydowskiego, a około 1500 osób wywieźli do obozu zagłady w Treblince.

Oryginał tej fotografii oraz inne zabytki będzie można zobaczyć na przygotowywanej właśnie przez Muzeum Historyczne w Legionowie wystawie stałej poświęconej historii Legionowa.


ludzie

 

Ćwiczenia służby wartowniczej Związku Strzeleckiego na ul. Kościuszki w Legionowie (naprzeciwko stacji), ok. 1935 r. W tle widoczny murowany budynek kamienicy Pejsacha przy ul. Piłsudskiego. MHwL, „Kronika Józefy Iwaszkiewiczówny” (depozyt rodziny Iwaszkiewiczów).

 


 

Grupowa

Na tle patriotycznej dekoracji z okazji święta 15 sierpnia stoją od lewej: Ireneusz Szadkowski „Nałęcz” (Batalion „Parasol”, poległ 1944 r.), NN „Roch”, Jerzy Frankowski „Hermes” (1 Batalion Legionowo), Edward Dietrich „Ralf” (szef wyszkolenia, Sztab I Rejonu), Ludwik Schmidt „Rabczyk” (Zgrupowanie Kampinos), Edward Leszczyński „Jaksa” (Batalion „Parasol”, poległ 1944 r.), Marian Zwoliński „Marek” (1 Batalion Legionowo), i Tadeusz Mroziewicz „Robek” (2 Batalion Jabłonna).

 


namioty

 

Zakłady Sprzętu Technicznego i Turystycznego w Legionowie zyskały sławę i popularność w całej Polsce ze względu na produkawne w nich namioty turystyczne. W 1956 r. w Legionowie opracowano pierwszy polski namiot turystyczny (dwuosobowy). W 1960 r. namioty z Legionowa po raz pierwszy weszły na wyposażenie polskiej wyprawy w Himalaje. Łącznie do końca lat 80. XX w. wdrożono do produkcji w legionowskich zakładach ponad 300 typów namiotów, z tego 36 uzyskało najwyższy znak jakości Q.

Więcej informacji na temat zakładów namiotowych na wystawie "Sportowe Legionowo", którą można zobaczyć w Muzeum Historycznym w Legionowie. Zapraszamy.

 


 

zd1005-01

Zakończenie roku szkolnego w Państwowym Liceum Ogólnokształcący im. Marii Konopnickiej w Legionowie w budynku przy ul. Kopernika, 8 VI 1957 r. (MHwL/Zd 1005, dar Sławomira Szklarka).

W tym roku legionowskie liceum obchodzi 70. rocznicę pierwszej matury. Mało kto jednak pamięta, że pierwotna siedziba tej szkoły w latach 1945-1966 znajdowała się w budynku przedwojennej Szkoły Handlowej na ul. Kopernika 18. Na zdjęciu widzimy grupę osób przed głównym wejściem do gmachu liceum. Nad drzwiami widoczna charakterystyczna tablica z nazwą szkoły.

 


 

sport

Fotografia grupowa drużyny siatkarskiej „Legionovii” na boisku klubowym przy ul. Reymonta. Z nr 8 siatkarz i działacz klubowy Leszek Chojnowski. Legionowo, 1957 r., MHwL/Zd 1129 (dar Tadeusza Szulca).

Muzeum Historyczne w Legionowie poszukuje zabytków, pamiątek, zdjęć dotyczących sportu w Legionowie do planowanej wystawy pt. Sportowe Legionowo. Wszystkich Państwa, którzy chcieliby na okres od kwietnia do października 2015 r. użyczyć na wystawę przedmiotów związanych z dawnym sportem, zdjęć ze swoich albumów rodzinnych lub podzielić się ciekawymi dokumentami dotyczącymi różnych dyscyplin uprawianych w Legionowie od końca XIX w., prosimy o kontakt z Głównym Inwentaryzatorem Muzeum – Rafałem Degielem: 022 784-59-85 lub drogą mailową: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 


redut2

 

„Reduta” konspiracyjna gazetka Armii Krajowej wydawana w Legionowie w latach 1941-1944 (dwa razy w tygodniu). Powstawała w wyniku nasłuchu radiowego prowadzonego przez ppor. Mieczysława Smereka ps. „Czcibor”, który wydawał ją pod kryptonimem „Pisarz M”. Matryca „Reduty” była przygotowywana na maszynie do pisania, którą powielano początkowo na ręcznym powielaczu przyciskowym, a od 1943 r. na powielaczu rotacyjnym. Przed wybuchem powstania w 1944 r. osiągnęła nakład 1000-1200 egzemplarzy.

Konspiracyjna gazetka „Reduta” nr 30 z 1944 r. Muzeum Historyczne w Legionowie, MHwL/Zd 1284, dar p. Krystyny Gładkowskiej.

 


 

rodzina

Fotografia Władysławy i Józefa Nowackich właścicieli pierwszej w Legionowie restauracji o nazwie „Niespodzianka”, która znajdowała się przy ul. Kopernika. Zdjęcie wykonano w atelier fotograficznym H. Peretza z Nowego Dworu Mazowieckiego w filii zakładu znajdującej się w Zagrobach (obecnie Zegrze Południowe). Przełom XIX i XX w. MHwL/Zd 1178, dar Ryszarda Winnickiego.


choinka

Uczniowie Szkoły Podstawowej nr 1 w Legionowie w kostiumach do świątecznego przedstawienia Jasełek.

Okres okupacji (1939-1943). MHwL/Zd 159, dar p. Hanny Rodkiewicz-Juzkowiak

 


 

listopad

Fotografia pamiątkowa grupy oficerów Wojska Polskiego przed budynkiem nieistniejącego już Kasyna Oficerskiego w Legionowie, wykonana w dniu pierwszej rocznicy powrotu Józefa Piłsudskiego z Magdeburga, 10 XI 1919 r. Muzeum Historyczne w Legionowie, MHwL/Z 222.

Obchodząc kolejną rocznicę Narodowego Świata Niepodległości 11 Listopada 1918 r. warto pamiętać, o wydarzeniach, które miały miejsce tego dnia na terenie dzisiejszego Legionowa. 11 XI 1918 r. w Chotomowie doszło do koncentracji ponad 100 członków Polskiej Organizacji Wojskowej, którzy tego samego dnia zaatakowali obsadzone przez wojska niemieckie koszary w Jabłonnie Nowej (Legionowo). Podczas wymiany ognia poległ Antoni Gawryszewski, a ciężko ranny został Józef Wójcik. W wyniku ataku peowiacy zdobyli stację kolejową, domy personelu kolejowego oraz magazyny wojskowe na terenie koszar. Jeszcze tego samego dnia rozpoczęto przywracanie transportu kolejowego i powołano pierwsze niepodległe władze gminy Jabłonna. Na ich czele których stali wójt gminy Derlacz i sekretarz Władysław Ponto. Broniący koszar Niemcy zabarykadowali się w budynkach sztabu. Pozbawieni łączności ze swoim dowództwem w Warszawie zdecydowali się na kapitulację 14 XI 1918 r. Tego dnia rozpoczęto ich ewakuację z legionowskich koszar.

 


 

odznaka-piechota

Odznaka pamiątkowa Szkoły Podchorążych Piechoty z zakładu grawerskiego Józefa Michorowskiego w Warszawie. Muzeum Historyczne w Legionowie, MHwL/Zd 1908, dar p. Krzysztofa Janiszewskiego.


kosciuszko2

 

Start balonu „Kościuszko” z Pola Mokotowskiego podczas zawodów o o Puchar Gordona Bennetta, Warszawa 23 IX 1934 r. Muzeum Historyczne w Legionowie, depozyt rodziny Iwaszkiewiczów.

80 lat temu – 23 września 1934 r. Warszawa po raz pierwszy gościła zawody o Puchar Gordona Bennetta. Zwycięstwo w nich odniósł balon SP-ADS „Kościuszko”, którego załogę stanowili Franciszek Hynek i Władysław Pomaski. Lot na odległość 1333 km trwał 44 godziny i 48 minut. Było to już drugie zwycięstwo balonu „Kościuszko” rok wcześniej wygrał on zawody o Puchar Gordona Bennetta rozgrywane w Stanach Zjednoczonych. 


 

Namiot

Fragment folderu reklamowego Zakładów Sprzętu Technicznego i Turystycznego w Legionowie prezentującego produkowane w nich namioty i sprzęt turystyczny, 1979 r., MHwL/Zd 1474.

Namioty w okresie PRL stały się znakiem rozpoznawczym Legionowa. Produkowany tutaj sprzęt turystyczny (obok namiotów: śpiwory i wiatrochrony) przyczynił się do budowania pozytywnego wizerunku miasta w Polsce i za granicą.

 


 

zd478-01

Przyrzeczenie członków Koła Młodzieży Polskiego Czerwonego Krzyża przy Szkole Powszechnej nr 1 w Legionowie, 7 maja 1939 r.

Zidentyfikowane osoby na zdjęciu, od lewej: Jadwiga Pohlówna (opiekunka Koła PCK), Brzezińska (z Komitetu Rodzicielskiego) i Piotr Parol (Kierownik Szkoły Powszechnej nr 1 w Legionowie).

Muzeum Historyczne w Legionowie, MHwL/Zd 478 (dar p. Marka Szularza)

 


 

poczta

Fotografia grupowa pracowników poczty w Legionowie. Koniec lat 30. XX w. MHwL/Zd 1716, dar p. Zofii Janiszewskiej.

Czwarty od prawej siedzi Klemens Piątkiewicz, naczelnik poczty (zm. 1958 r.), czwarta od lewej siedzi jego żona Jadwiga Piątkiewicz z domu Przedwiecka.

Poczta w Legionowie została uruchomiona w dniu 5 grudnia 1927 r. jako „Poczta Jabłonna-Gucin”, od 1 października 1931 r. funkcjonowała już jako „Poczta Legjonowo”. Prezentowaną fotografię wykonano przed budynkiem poczty na ulicy Kopernika. Poczta miała swoją siedzibę w tym miejscu od roku 1933 do początku lat 60. XX w.


 

Okladka-JP Partytura-JP

Partytura z nutami do piosenki "To ostatnia niedziela" Jerzego Petersburskiego wydana w 1936 r. Kompozytor Jerzy Petersburski (ur. 20 IV 1895, zm. 7 X 1979) w okresie międzywojennym związany był z Legionowem. W 1930 r. na jego zlecenie wybudowano przy ówczesnej ul. Kopernika 18 murowany dom znany dzisiaj jako "kamienica Petersburskiego", w którym przez wiele lat miala swoją siedzibę Szkoła Handlowa, a w latach 1945-1966 Liceum Ogólnokształcące im. M. Konopnickiej.

Piosenka "To ostatnia niedziela", do której muzykę skomponował Jerzy Petersburski, a słowa napisał Zenon Friedwald powstała w 1935 r. i od razu stała się dużym szlagierem. Ze względu na ponury tekst nazywana była "tangiem samobójców". Jej najslynniejszy wykonawca to Mieczysław Fogg. Znane są wersję piosenki z tekstami w językach rosyjskim, hebrajskim i angielskim. Melodia piosenki wielokrotnie była wykorzystywana w filmach fabularnych na całym świecie.

 


 

 

okladka

Czesław Centkiewicz znany jest przede wszystkim jako twórca literatury polarnej. W swej działalności pisarskiej nie ograniczał się jednak tylko do tej tematyki. W 1949 r. opublikował podręcznik Elektryczność a pożary, który został zalecony przez Związek Straży Pożarnych R.P. do użytku w strażach pożarnych. Książka ukazała się nakładem Pożarniczej Spółdzielni Wydawniczej w Szczecinie.

W 1929 r. Czesław Centkiewicz ukończył naukę w Institutes Superieur Technique et Colonial de Liège i otrzymał tytuł inżyniera elektryka. Ochroną przeciwopożarową zajmował się już w 1938 r., kiedy podjął dodatkową pracę w Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych w Warszawie. W latach okupacji niemieckiej był wykładowcą w Centralnej Szkole Pożarnictwa, a w okresie powojennym był związany ze Szkołą Ofiecerów Pożarnictwa w Warszawie. W 1970 r. otrzymał tytuł honorowego wykładowcy tejże uczelni.

Książka Elektryczność a pożary znajduje się w zbiorach Muzeum Historycznego w Legionowie jako depozyt pani Temenużki Wdowczyk.

 


 

Pocztówka - przód Pocztówka - tył

Wydana w okresie I wojny światowej kartka pocztowa z grafiką przedstawiającą miasto na terenie okupowanej Polski. Pocztówka została wysłana w 1916 r. przez niemieckiego żołnierza z Jabłonny do Stuttgartu. Widoczne są na niej dwie pieczątki - datownik poczty w Jabłonnie i kolejowy stempel "Bahnmeisterei Jablonna".

 


Centkiewicz-Mickiewicza

 

Fotografia Czesława Centkiewicza w mieszkaniu przy ul. Mickiewicza 43 na warszawskim Żoliborzu. Pisarz zamieszkał tutaj wraz z żoną Aliną po zawarciu związku małżeńskiego w 1939 r. Oboje mieszkali tu do wybuchu Powstania Warszawskiego w 1944 r. Na biurku, tuż pod oknem, zwraca uwagę podłużny biały kształt. To kieł morsa, który Czesław Centkiewicz przywiózł z wyprawy polarnej w 1937 r. Kieł ten można zobaczyć w Muzeum Historycznym w Legionowie na wystawie stałej W krainach lodu i książek - rzecz o Alinie i Czesławie Centkiewiczach.

 

 


 

 

Z dziejów legionowskiego rynku

defilada

Fotografia przedstawiająca defiladę 2 Batalionu Mostów Kolejowych stacjonującego w garnizonie w Legionowie. Lata 30. XX w.

 

 

defilada2

Fotografia przedstawiająca mszę polową na legionowskim rynku, 3 maja 1933 r. 

 

Rynek w Legionowie został wytyczony w 1925 r. Jego pierzeje szybko zabudowano domami, w których lokalizację znalazły sklepy z artykułami spożywczymi i materiałami budowlanymi. Rynek był wówczas rozległym placem, na którym w dni targowe można było swobodnie rozstawiać stragany i furmanki z towarem. Nie było to jednak miejsce żyjące wyłącznie handlem.  Przestrzeń rynku wykorzystywano do organizacji imprez masowym o charakterze patriotycznym lub rozrywkowym. Odbywały się tutaj uroczystości związane ze świętami państwowymi, defilady wojskowe, parady organizacji społecznych oraz imprezy sportowe. Zorganizowane pod koniec lat 30. XX w. zawody motorowe „Pogoń za balonem” startowały właśnie z rynku w Legionowie. Wydarzenia te przyciągały liczną publiczność z Legionowa i okolic.